Kristiaan Asscheman’s New Media Lab

De Avro dacht al vroeg in community’s, naar eigen zeggen al vanaf 1999. Programma’s werden in bepaalde categorieën ondergebracht zoals kunst en cultuur, dieren, enzovoort. Dit resulteerde later in themakanalen.

Dat werd in eerste instantie geen direct succes: “Elk medium heeft zijn eigen dynamiek, zijn eigen keuzes en de competenties van de mensen die erbij betrokken zijn spelen ook een rol”, zegt Kees Tukker, directeur televisie van de Avro.

Het mislukken van de community’s lag volgens Tukker vooral aan het feit dat ze eigenlijk te vroeg waren. “’First mover’ zijn is altijd een nadeel. Je moet alles zelf leren en je kan niet bij anderen afkijken. We probeerden alles bij elkaar te krijgen (tv, mobiel, internet etc.), maar dat leidde direct tot afname van ons marktaandeel.”

Het gebrek aan innovatie op het gebied van nieuwe media door de omroepen heeft een aantal onderliggende oorzaken. Eén daarvan is de mediawet. Budgetten voor internet, tv en radio zijn gescheiden en moeten in die secties worden uitgegeven.

Onmogelijk
Ook de aanvraag voor budgetten verloopt voor alle platformen op andere tijdstippen. “Crossmediale projecten worden zo bijna onmogelijk gemaakt. Dat gaat wel veranderen, maar nu lopen crossmediale projecten voorlopig via projectgroepen. Daarom is het voor ons nu zaak om de focus per platform neer te leggen en niet in de breedte te investeren zoals veel andere omroepen doen”, aldus Tukker.

Het opzetten van crossmediale projecten faalt mede door de omgeving waar het in plaatsvindt. De Nederlandse Mediawet is zo omslachtig dat dergelijke projecten niet kunnen rijpen.

“Ons financieringsbeleid is gebaseerd op reclame-inkomsten en die zijn veel hoger op de televisie. Daarom verkiezen we tv honderd procent boven andere platformen. Om die reden is internet een ondergeschoven kindje. Ook een krant moet kiezen tussen druk of digitaal, maar druk levert nog altijd meer op, daarom is ook daar geen innovatie op internetgebied.”

Een ander voorbeeld over reclame-inkomsten dat Tukker geeft gaat over de doelgroepen per leeftijd. Zo levert de doelgroep 24-49 jaar drie keer zo veel op als de 50+ doelgroep.

Vernieuwen
“Innovatie moet komen vanuit kleine bedrijven, die zijn minder stug dan giganten als KPN die het keer op keer maar niet voor elkaar krijgen om echt te vernieuwen.” Een succesverhaal is bijvoorbeeld ilse media, die veel websites onder zich heeft die oorspronkelijk werden ontwikkeld door fanatieke amateurs op zolderkamertjes.

“Komen alle media ooit samen?” Tukker zegt dat deze discussie al jaren onveranderd is. “De vlag wordt ver in de toekomt neergezet. Dan kunnen we alles, is er maximale interactiviteit en ga zo maar door. Maar niemand krijgt het voor elkaar. Ook de grote omroepen niet.”

Televisie heeft nog altijd een enorme impact. Tukker: “Ik denk dat het en-en wordt in de toekomst, maar ook en-en zal blijven. Er zal volgens mij zullen al die mediavormen nooit opgaan in een geheel. Het draait om samen iets beleven, het zogenaamde ‘family-viewingen’ op de televisie. Voorbeelden daarvan zijn het EK en de Olympische Spelen.”

Analyses
Hoe functioneert journalistiek in huidig medialandschap? Tukker heeft geen eenduidig antwoord. “Alles wordt meer technology- en marketingdriven. Steeds minder mensen zijn afkomstig uit de journalistieke wereld. Op één na alle omroepdirecteuren en netcoördinatoren uit Hilversum zijn niet actief geweest in journalistiek. Daar maak ik me zorgen over. We hollen met z’n allen achter verhalen aan zoals dat van Joran van der Sloot, zonder dat we weten wat er nou echt aan de hand is. We moeten vragen stellen en analyses brengen. Daar ligt nog altijd een belangrijke functie voor journalisten.”

“De traditionele functie als filter en centrum van informatie wordt juist steeds belangrijker”, vervolgt Tukker. Hij houdt een warm pleidooi voor de journalistiek en ziet een leidende rol voor deze vrije beroepsgroep. Hij waarschuwt daarbij voor populisme, aangewakkerd door types als Wilders. “Er is leiderschap nodig, bijvoorbeeld vanuit de journalistiek. Je plaatst een artikel met een reden. Ook dingen die niet populair zijn moeten kunnen.”

Populisme
“Er is geen balans tussen de meningen en populisme kan leiden tot eenzijdige beeldvorming. Internet creëert niches waar denkbeelden versterkt worden, maar daar is geen uitdaging meer. Alle gelijkgestemden zoeken elkaar op en alle kritiek verdwijnt. We moeten met respect elkaar vragen blijven stellen en geïnteresseerd blijven in elkaar. Journalisten die te veel in community’s zitten raken hun beeld op de wereld kwijt, het totaalbeeld”, betoogt de Avro-directeur.

Als afsluiting vertelt Tukker nog wat over de stand van zaken over de digitale themakanalen: die gaan van zeventien naar tien, over de hele publieke omroep genomen. Er zal waarschijnlijk sprake zijn van clustering. “Een Hilversumse oplossing, ik geloof niet in themakanalen. Dat is ouderwets. Als je het interactief gaat maken, dan krijg je een portal en dat is wel een verrijking”, sluit Tukker de lunchmeeting af.